İş Makineleri Periyodik Kontrolü
Neden Periyodik Kontrol Yapılır?
İş makineleri; forklift ve transpalet gibi endüstriyel araçlar, yükseltilebilen seyyar iş platformları, telehandler ve reach stacker gibi değişken erişimli araçlar ile dozer, yükleyici ve kazıcı yükleyici gibi ağır hizmet ekipmanlarını kapsar.
Bu ekipmanların periyodik kontrolü; iş güvenliği, denetim ve sigorta süreçlerine hazır olmak, aynı zamanda arıza kaynaklı duruşları azaltmak için zorunlu bir adımdır. Türkiye’de periyodik kontroller İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği hükümlerine göre yapılır ve raporlanır.
Yasal Dayanak ve Temel Periyot
Yönetmelik, kaldırma ve iletme kapsamında yer alan endüstriyel araçların (forklift, transpalet, yük ve personel taşıyıcı, değişken erişimli araç, sipariş toplayıcı vb.) periyodik kontrol azami süresini 1 yıl olarak belirler; kontrol kriterleri için TS EN ISO 3691 serisi ve FEM 4.004 referans alınır. Yükseltilebilen seyyar iş platformları için azami süre yine 1 yıl olup TS EN 280 hükümleri esas kabul edilir.
Yönetmelik ayrıca, uygun hallerde muayeneye yük testlerinin eşlik etmesini ve gerektiğinde tahribatsız muayene yöntemlerinin uygulanabileceğini belirtir. Statik ve dinamik testlerde kullanılacak katsayıların belirlenmesine dair genel kurallar da yönetmelikte yer alır.
Ağır Hizmet İş Makinelerinde Kapsam
Yönetmelikte iş makineleri başlığı altında yer alan ekipmanlar için de azami periyot 1 yıl olup ilgili EN 474 ve diğer standartlar referans gösterilir. Örneğin çekici dozerler EN 474-2, yükleyiciler EN 474-3, kazıcı yükleyiciler EN 474-4 kapsamında değerlendirilir. Atecht Mühendislik, saha koşullarınız ve üretici talimatlarıyla birlikte bu standartlara göre kontrol planı oluşturur.
Atecht Mühendislik nasıl çalışır?
Ön hazırlıkta ekipman etiket bilgileri, önceki raporlar ve bakım kayıtlarını inceler, üretici el kitaplarına göre muayene ve test planı oluşturur. Yerinde muayenede şasi ve üstyapı, hidrolik ve mekanik aksam, kumanda ve emniyet devreleri ile fren, direksiyon ve seyir sistemleri kontrol edilir. Kaldırma düzeneklerinde kanca, zincir, sapan, çatallar ve teleskopik bom gibi bileşenler için görsel muayene ile gerektiğinde MT, PT, UT gibi NDT yöntemleri uygulanır. Yük testleri, yönetmelikteki statik ve dinamik katsayılar ile ilgili standardın hükümlerine uygun şekilde gerçekleştirilir; bulgular fotoğraflı ve ölçüm kayıtlarıyla raporlanır.
Forklift ve Platformlarda Öne Çıkan Standartlar
Forklift ve diğer endüstriyel araçlar için ISO 3691 serisi güvenlik gerekleri ve doğrulama yöntemlerini tanımlar; sürüş, fren, direksiyon, çekiş ve koruyucu donanımlara ilişkin kontrol başlıkları bu seride düzenlenir. Fork kollarının hizmetteki muayene ve onarımına ilişkin ISO 5057, en az 12 ayda bir kontrol önerir; ağır kullanımda aralıkların kısaltılması gerektiğini vurgular.
Yükseltilebilen seyyar iş platformları için EN 280-1; tasarım hesapları, denge kriterleri, yapım, güvenlik muayeneleri ve hizmete alma testlerine ilişkin çerçeveyi sunar. Bu standarda uygun kontroller, platformun yükselme–indirme fonksiyonları, eğim ve aşırı yük korumaları ile acil durdurma ve acil indirme donanımlarının doğrulanmasını içerir.
Sık Sorulan Sorular
Periyodik kontrol aralığı nedir?
Standartların öngördüğü süreler saklı kalmak kaydıyla azami 1 yıl. Kaldırma ve iletme gruplarında gerekli hallerde yük testleri ve NDT uygulanabilir.
Telehandler ve benzeri değişken erişimli araçlar bu kapsama girer mi?
Evet, yönetmelik endüstriyel araçlar tanımı içinde değişken erişimli araçları sayar; ilgili güvenlik gerekleri EN ISO 3691 ve telehandler özelinde EN 1459 ailesiyle ilişkilidir.
Yıllık muayene işletme içi günlük kontrollerin yerine geçer mi?
Hayır. Yıllık periyodik muayene yetkin kişi tarafından yapılır; günlük ve haftalık kullanıcı kontrolleri ise işletme sorumluluğundadır ve üretici talimatlarına göre sürdürülmelidir.
Atecht Mühendislik ve Periyodik Kontrol Hizmetleri Ltd. Şti. olarak iş makineleri ekipmanlarınızın periyodik kontrollerini, ilgili yönetmeliklere ve uluslararası standartlara uygun şekilde titizlikle gerçekleştiriyor, iş hijyeni ölçümleri ve diğer teknik kontroller için de size özel çözümler sunuyoruz.
Danışmanlık için bize ulaşın!
